Xριστουγεννιάτικο διήγημα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη (1851-1911), που πρωτοδημοσιεύτηκε στις 26 Δεκεμβρίου 1887 στην εφημερίδα Εφημερίς με τον χαρακτηριστικό υπότιτλο Διήγημα Πρωτότυπον. Παρέμεινε ξεχασμένο έως τα Χριστούγεννα του 1941, οπότε παρουσιάσθηκε προλογισμένο και υπομνηματισμένο από τον φιλόλογο Γεώργιο Βαλέτα στο περιοδικό Νέα Εστία.
Η Ελλάδα είναι η Μάνα μας. Η πρώτη και τελευταία αγάπη μας. Είναι η ψυχή μας και η συνείδηση μας. Η ελπίδα και η πίστη μας. Αν την απαρνηθούμε έστω και μια στιγμή θα μικρύνουμε και θα σβήσουμε. Η Ελλάδα είναι Ιδέα, Ευλογία, Πολιτισμός, Φιλότιμο, Αξιοπρέπεια, Σεβασμός, Ελευθερία. Η Ελλάδα είναι η ζωή μας, ο
Τὰ μεγάλα ἐθνικά ἰδανικά, ὅταν ἀνθίζουν καὶ ζοῦνε στὸ σπίτι τοῦ καθενός, ὁ ποιητὴς τοὺς χτίζει παλάτια. Τὰ μεγάλα ἐθνικὰ ἰδανικὰ ὅταν ξεπέφτουν, καὶ ὁ καθένας τὰ διώχνει ἀπὸ τὸ σπίτι του, ὁ ποιητὴς τὰ παίρνει στὸ καλύβι του καὶ ἄσυλο τοὺς δίνει. «Ὁ Δωδεκάλογος τοῦ Γύφτου» (Πρόλογος 1907). Γνῶμες, καρδιές, ὅσοι Ἕλληνες, ἀκοῦστε με
1η Απριλίου 1955! Ο Μεγάλος Αγώνας έχει αρχίσει. Η Μέρα τούτη σημαδεύτηκε με την Μεγαλύτερη Αληθεια που μπορούσε να ειπωθεί.
Η σκλαβωμένη Κύπρος μας αποφάσιζε επιτέλους να διεκδικήσει με αίμα την Λευτεριά της.
Πως όμως ο Λαός μας και ειδικά η τότε Νεολαία μας υποδέκτηκε τον Ξεσηκωμό.
Ας ακολουθήσουμε την ψυχή ενός μαθητή να μας ταξιδέψει σε Εκείνη τη μέρα.
